دوستان براي اينكه سخت مي شد اعراب كلمات را تايپ كرد انگليسيه كلمات را نوشتم تا شايد بهتر بتوان آنها را خواند ( البته براي كساني كه با اين كلمات آشنايي ندارند )

در يكي از روزهاي ارديبهشت سال 1267 ق. در خانه سيد اسدالله، عالم بزرگ شهر، نو رسيده‎اي پاي در حيات نهاد كه نام او را محمدتقي گزاردند. سلسله نسب او چنين بود: سيد محمدتقي خوانساري فرزند علامه سيد اسدالله و او فرزند دانشمند محقق سيد حسين و او فرزند عالم بزرگوار سيد ابوالقاسم، فرزند دانشمند گرانمايه علامه سيد حسين و او فرزند عالم فرزانه حاج ميرزا ابوالقاسم ....

بقيه را در ادامه مطلب بخوانيد ...

قبل از اینکه به ریشه یابی واژه دیم بپردازیم متن زیر را که مربوط به پست قبل است بخوانید .

با سلام دوستان اگه وارد لینک نظر های پست فبلی می شدید می دیدید که شخصی که خود را وابسته به جامعه وبلاگ نویسان خوانساری مقیم مرکز می دانستد مي گفتند که من در پست قبل از کلمات نا مربوط استفاده کردم . اگر منظور ایشون واژه و یا کلمه ( اسپه ) است باید بگم که من کاری به معنی آن ندارم ( هرچند معنی نابجایی ندارند ) من فقط به این خاطر این را بیان کردم که بگویم  مردم  پارسه میانه و ماد غربی نیز در دوران پش از ما از این کلمه استفاده می کردند.

بعد از یه مدت که نبودم می دونم منتظر مطلب جدیدم در مورد خوانسار بودید ولی این شعر زیبا در مورد ایران را حیفم آمد در وبلاگ نگذارم.

دارا جهان ندارد سارا زبان ندارد
بابا ستاره ای در هفت آسمان ندارد

کارون زچشمه خشکیدالبرزلب فروبست
حتا دل دماوند آتش فشان ندارد

دیو سیاه دربند آسان رهید وبگریخت
رستم در این هیاهو گرز گران ندارد

روز وداع خورشید زاینده رودخشکید
زیرا دل سپاهان نقش جهان ندارد

بر نام پارس دریا نامی دگر نهادند
گویی که آرش ما تیر و کمان ندارد

دریای مازنی ها بر کام دیگران شد
نادر زخاک برخیز میهن جوان ندارد

دارا کجای کاری دزدان سرزمینت
بر بیستون نویسند دارا جهان ندارد

آییم به دادخواهی فریادمان بلند است
اما چه سود که اینجا نوشیروان ندارد

سرخ وسپید وسبزست این بیرق کیانی
اما صد آه و افسوس شیر ژیان ندارد

کو آن حکیم توسی شهنامه ای سراید
شاید که شاعر ما دیگر بیان ندارد

هرگز نخواب کوروش ای مهرآریایی
بی نام تو وطن نیز نام و نشان ندارد

واژه اسپه – اسبه ، در گویش خوانساری به معنای ( سگ ) است . این واژه در زبان پارسه میانه و ماد غربی نیز به همین معنا بوده است. احمد كسروي در خصوص  ( اسپه ) مي گوید :

اسپه در پارسه به معنی سگ بدین تفضيل كه نام سگ در سانسکریت ( سون ) ، ( seven  ) و در اوستايي گاهی سون ( بر وزن نون ) و گاهی  ( سپان ) ، ( seoan  ) است.

هردوت گویند در زبان مادان باستان ( سپاكا – space  ) و یا ( سپك ) به معنی سگ ماده بوده است .از سويي دیگر همان كلمهء  مادان یا از ( سپان ) اوستايي کلمه ( اسپه ) در پارسی ماند كه در برخی کتابها نوشتند و همچنین در زبان سمنانی به معنی سگ است و همچنانکه گذشت ( اسپه -  Espa ) در گویش خوانساری نیز به معنای سگ است.

مي توان اسپه و ( اسپسه ) را از ریشه واژه پهلوی ( aspesta  ) به معنای یونجه بدانیم كه خود واژه aspesta  از گروه واژگاني است كه با واژه اسب تركيب یافته است واژگاني كه از اسب تركيب یافته است بسیار است از آن جمله ( اسپست و اسفست ) است كه امروز یونجه گویند و در گویش خوانساری نیز به همین معناست .

جز دوم این واژه ( اد – ad ) مي باشد كه در سانسکریت به معنی خوردن است .دياكونوف در تاریخ ماد گوید:

در باب کشت یونجه كه در رود ( بين النهرين ) تازگی داشت به نام ( مادی ) ( اسپست – aspasta ) به معنی خوراک است خوانده مي شد و نخست  در قرن هشتم قبل از میلاد از آن یاد شده است.

 منبع : كتاب جغرافياي خوانسار .           تاليف : حميد رضا مير محمدي

نظرات شما خیلی برای من مهم است پس نظر فراموش نشه .

زبان و گویش خوانساری در طول اعصار تحت تاثیر زبانهای مختلف قرار گرفته است .آنچه مسلم است ریشه زبان و گویش خوانساری پارسه میانه و تا حدودی ماد غربی است .

همیشه آثار تاریخی به جا مانده در يك مکان را مبین قدمت و سابقه تاریخی يك مکان مي دانند و  تغييراتي كه ممکن است در ان در مكاني صورت گیرد و آثار به جا مانده را به ویرانه اي مبدل سازد اگر نيك نظر افكنيم در ميابيم كه آداب و رسوم و سنن ، نوع لباس ، و حتی زبان و ریشه های تاریخی آن از جمله دلایل دال بر سابقه تاریخی يك مکان است .

هر چند قدمت آثار تاریخی به جا مانده در خوانسار ( به جز آتشکده هيكل در تيد جان ) سابقه اي قبل از اسلام ندارند ليكن ريشه كهن گویش خوانساری تا زمان « ماد ها » نیز مي رسد .

در پست های بعدی به ریشه يابي چند واژه در گویش خوانساری مي پردازیم

نظر فراموش نشه

دوستان تعجب نكنيد اين همان وبلاگ خوانسار بود كه به علت زياد بودن وبلاگ هايي به اين اسم  من اسم اين وبلاگ را از امروز به گويش خوانساري تبديل ميكنم از دوستاني كه من را با آن نام ( خوانسار ) لينك كردن خواهشمندم كه به اين نام تغيير دهند .

در خوانسار آنقدر رشد لاله واژگون زياد هست كه علاوه بر دشتها ببينيد در كجاها هم لاله واژگون در اومده .

تصويري از زمين هاي كشاورزي در بيدهند ( يكي از محله هاي خوانسار ) :

در خوانسار وصد البته بيد هند همان طور كه در پست قبل گفتم بعصي از خانواده ها به كشاورزي مشغول هستند. و البته در تصوير شما درختاني را مي بينيد كه به آنها درخت سنوبر مي گويند اين درختان فقط براي استفاده از چوبش توليد مي شود.

نظر فراموش نشه ...

تصويري از رودخانه خوانسار كه از محله چهار باغ گذشته :

خوانسار داراي رود خانه اي هست كه از جنوب آن جاري شده و به درياچه نمك ( قم ) مي ريزد البته هم اكنون اين رودخانه آب چنداني ندارد و چون بايد راه طولاني اي را بپيمايد و به درياچه نمك بريزد آب آن به قم نمي ريزد و اگر قم نزديك حرم مطهر حضرت معصومه رفته باشيد مي بينيد از رودخانه به عنوان پاركينك استفاده مي كنند.

نمايي از يكي از خيابانهاي خوانسار :

اين تقريبا خيابان اصلي خوانسار است از اونجايي مي گم تقريبا چون اين خيابان را بايد ادامه بديد و بعد به خيابان اصلي مي رسيد . اگر از شمال خوانسار بخواهيد وارد اين شهر شويد و به خيابان اصلي ( خيابان امام ) برويد مطمئنا از اين خيابان رد مي شيد البته اگر نخواهيد از فرعي ها به خيابان اصلي برويد

نمايي از يكي از گندم زارها در بيد هند ( يكي ازمحله هاي خوانسار ) :

در بين مردم خوانسار هنوز هم كشاورز پيدا مي شه  البته اكثر مردم خوانسار در كنار كشاورزي به شغل هاي ديگري هم مي پردازند براي مثال  تقريبا نصف خانواده ها در بيد هند به جز كشاورزي به دامپروري نيز مشغول هستند.

دوستان نظر فراموش نشه