رنگ ها : رنگ ها در گویش خوانساری با زبان فارسی فرق چندانی ندارند به جز چند رنگ که در زیر می بینید .

سفید : اسپید (espid)  - سیاه : سیا (sia )  - سبز : سوز (suz)

اقوام خانوادگی در گویش خوانساری

مادر : مانی (mani)  - بابا : ببا (boba)  - برادر : برا (bera) – خواهر : خوا (khoa)

عمو : آمو (amu)  -  دایی : هالو (halu) – خاله : هاله (haleh) – عمه : آمه (amah)

لازم به ذکر است برای گفت پسر خاله یا دختر عمه و .... باید قبل از عمه ، خاله ،دایی یا عمو به جای دختر ، دت (det) و به جای پسر ، پیر (pir) بگذاریم.

رفتم : بشتان ( bashtan )   -  رفتی : بشته (bashteh )  - رفت : بشه ( bashe)

رفتیم : بشتمین ( bashtemin ) –  رفتید : بشتدین ( bashtedin )  - رفتند : بشتنده ( bashtendeh )

 

--------------

گفتم :بموات (bamvat ) – گفتی : بدوات  - (badvat ) گفت : بژوات (bazhvat )

گفتیم : بمون وات (bamon vat )  - گفتید : بدون وات ( badon vat )

گفتند : بژون وات ( bazhon vat )

--------

خوردم : بمخورت (bamkhort) – خوردی : بد خورت (bad khourt)

خورد : بزخورت (bazh khorurt )  - خوردیم : بمون خورت (bamoon khourt )

خوردید : بدون خورت (badoon khourt ) – خوردند : بژون خورت ( bazhoon khourt )

 

ضمیر شخصی منفصل :

ضمیر شخصی منفصل خوانساری با زبان فارسی زیاد فرق ندارند به جز تعداد اندکی از آنها :

من : من ( mon )  -  تو : تو (tu )  - او : اون (oun ) – ما : هاما (hama)

شما : شما  ( shoma ) – ایشان : اینا ( ina)

 

منبع : کتاب دستور زبان گویش خوانساری نوشته سید مجتبی بنی هاشمی خوانساری

میوه : سیب به خونساری میشه  سو ( so )    - زردآلو به خونساری میشه زردلی (zerdeli )   

-آلوچه به خوانساری میشه هل کشته  (hel koshteh )

حیوان : مرغ به خونساری میشه کرک ( kark)  - گاو به خونساری میشه گا ( ga )

-سگ به خونساری میشه اسپه (espah)

غذا : ابگوشت به خونساری میشه  اگوشت  (ou gosht)

-آش رشته به خونساری میشه آش برگ (ash barg )

 

به درخواست یکی از دوستان

قیمت گنو  ghiomat geno

قیامت شده

کنایه از : انجام و وقوع کارهای غیر عادی است.

 

کرکه بومه مثل کیکه را بشو راه هشتن خوژجی یادژ واشه

(karka buma mesle keyka rabashu ra heshtan khuzh ji yadezh vasheh )

آن مرغ آمد مثل آن کبک راه برود راه رفتن خودش را هم فراموش کرد.

کنایه از ک تقلید کورکورانه است.

 

کف دس گه می ندارو چژ بیکرنده

( kafe das ge minadaru chezh bid kerendeh )

کف دست که مو نداره چه کارش می کنند .

کنایه از : بی پولی و بی نوایی و فقر است.

 

کل گورد دیده کره  (kele gured diyad kere )

کنایه زا : آماده بودن برای مردن است.

 منبع : كتاب جغرافياي خوانسار . تاليف : حميد رضا مير محمدي ( با اندکی تلخیص و تصرف )

دوستان باید ببخشید که یه مدت طولانی نبودم و احتمال داره این وبلاگ دیگه مثل قدیم هر هفته اپ نشه و یکم باید منظر باشید تا پست جدید بگذارم.( بدرود )

پ. ن : با تشکر از آقای رفیعی که دو مورد اشتباه در مثل های بالا را یاد اور شد.

                                     عید نوروز بر شما مبارک باد   

                                                      

دعای داریوش کبیر در تخت جمشید :

               خداوند این کشور را از دشمن و از خشکسالی و دروغ محفوظ دارد ...

دو قلای نرومایه

 

با  قلا  مایه یی    قلای   نری               ورشه    ری    درخت   صنیبری

تا به واچن گه نخچه ژون دررت               با هم از عشق پر زشور و شری

شی  خود  بخچه  ساتن  لونه               صحب  ژون  کرت  با  دماغ  تری

هر    قلایی    خبر   گنا   بومه              بخچه   هیاره ژون  ز  هر   گذری

به   نک   اون  یکی  به  نازوله               به  نک  این یکی به پیش و پری

پر  و  پیش  و چلفته ژون کشا               یا  گه  از  بته  یا  گه  از  شجری

عمله    با    مهندس    و   بنا               همه   بومنده   و   از  بی  نظری

تا   بنایی   ز   پی   بشه  بالا               یا  ز ریشوله  یا  ز  چول  و  چری

یگ  قلا  پیری  ادودشت  از وا               بژکشا   از   دل   آه   پر   شرری

تا   چنینژ   بدی   به   حرفومه               با   تکون   دادن   لویر   و  سری

کای  قلا ها  به انقراض شدین               یا   گه   دونسه   یا   ز  بیخبری

دیر وزی ادکو این کلعمه درخت               ری   زمین  از  دسیسه  بشری

پس از اون  لونه دون خراب گنو               یا   گه   با  اره  یا  گه  با   توری

ویدر  این  به  گه  بیندین  لونه               ری   درخت   جوون  و  تازه تری

ولی   از   حرف  این  قلا  پیره               نبه   در   گوش   این   قلا  اثری

متن کامل شعر در ادامه مطلب ....

ادامه مطلب...

دیشب  گره از  زلف تو   وا   کردم و  رفتم       دیوانه ای  از بند رها  کردم و رفتم
دل حلقه ی گیسوی تو بر گردن خودداشت    از گردنش این سلسله وا کردم و رفتم

تا  موی  تو   را  باز  پریشان  نکند  باد          بسیار سفارش به صبا کردم و رفتم

صد جور به من کردی و من هیچ نگفتم         جز آن که به جان تو دعا کردم و رفتم

میسوزم ازین شعلهء جان سوزکه خودرا       از عشق تو انگشت نما کردم و رفتم

خضرازپی لعل توهمی گشت ومن اورا          دلخوش به کفی آب بقا کردم و رفتم

ای بس که چوپروانه پی لعل توگشتم          تاجان خودای شمع فدا کردم و رفتم

با ناله و  فریاد خود  ای لاله  چو  بلبل          صد غلغله  درباغ  به پاکردم و رفتم

با کس نتوان گفت که درحسرت وصلت        با جان و تن خویش چها کردم و رفتم

از بزم جهان باده ی عشرت نچشیده          برخاستم  و  رو  به  خدا کردم و رفتم

                               غم بود گلاویز تو ای بخشی و آن را

                                از جان تو با حیله جدا کردم و رفتم     

                                          برگرفته از کتاب گلستان خوانسار اثر مرحوم فضل الله زهرایی

محرم نیز آمد و وبلاگ محرم در خوانسار نیز هر روز با مطالبی جالب همراه با تصاویری زیبا در رابطه با محرم خوانسار به روز می شود به امید دیدار .

لینک وبلاگ محرم در خوانسار : http://moharam-e-khosar.blogfa.com

صد تا چاقو او سازو یکیژ دسه ندارو   

( sadta chaghu ed sazu yekizh dasta nadaru )         

صد تا چاقو می سازد یکی از آنها دسته ندارد.

کنایه از : دروغ گویی و بدقولی و انجام ندادن کار است.

 

عبدالله ملا  نه شه وختی جی اشه جمعه شه

( abdolla molla nadshe vakhtiji eshe joma she )     

عبدالله مکتب ( مدرسه ) نمی رفت وقتی هم که می رفت جمعه می رفت.

کنایه از : وظیفه نشناس و کارا رابه موقع و برعکس انجام دادن است.

 

عسب پیش کشی دندونش ورنش مارنده 

( asbe pish keshi dandunezh vernatesh marendeh )       

اسب پیش کشی دندانش را نمی شمارند.

کنایه از : کاری را که هنوز انجام نشده را روی آن حساب نکن.

 

غلا جیغه  (ghela jigha)   

نوعی کلاغ که همواره فریاد می کشد.

کنایه از : اشخاص پر سر و صدا و فریاد زننده را گویند.

 

منبع : كتاب جغرافياي خوانسار . تاليف : حميد رضا مير محمدي ( با اندکی تلخیص و تصرف )

سلته از پا غلا ورگیر    ( salta ez pa ghela vargir )

نردبان را از پیش پای کلاغ بردار

کنایه از : بی نیازی است .

 

سواره حبر از پیاده ندارو     ( sowara khebarez piyada nadaru )

سواره خبر از پیاده ندارد .

کنایه از : غفلت و بی خبری است.

 

سو سرخ واس دس چلاغ خبو    ( sowe sorkh vasse dasse cholagh khebu )

سیب سرخ برای دست شکسته یا علیل خوب است.

کنایه از : نا آگاهی در ارزشمندی و ارزش نهادن است.

 

سید اگر پاشنی گیژ جی تلابو خمس بژرسو 

                  ( seyyed ege pashni giyazhie talabu khomsbezh resu )                    

سید اگر پاشنه گیوه اش هم طلا باشد خمس به او می رسد .

کنایه از : استحقاق و سزاواری است.

 

صد بار بموات ایزن نکر ، ریسمون کین سیزن نکر

                  ( sad bar bamvatizan naker resmun kine sizan naker )                

صد بار گفتم اینطور نکن ، نخ به ته سوزن نکن

کنایه از : دخالت نابجا و فضولی و .... است.

منبع : كتاب جغرافياي خوانسار . تاليف : حميد رضا مير محمدي ( با اندکی تلخیص و تصرف )

مصدر به (( دال و نون )) یا (( ت و ن )) ختم می شود که مصدر اصلی گویند .

بعضی مصدرها به (( ن )) تنها ختم می شود که البته قاعده درستی ندارند و بطور مرتب صرف نمی شوند.

مصدر اصلی مثل :                         گفتن                     رفتن              دیدن                 بردن

 که به گویش خوانساری می شود : واتن (vatan )     هشتن (heshtan )  دین(deyan)     برتن( bertan)

مصدر جعلی مثل :                               رقصیدن                ترسیدن

که به گویش خوانساری می شود : رقصن  ( reghsan )    ترسن ( tersan )

مصدر بسیط مثل : دانستن که می شود دونن ( daunn)

مصدر مرکب مثل : آب خوردن که می شود او واخورتن ( ou vakhortan )

مصدر محفف مثل : گفت و شنید که می شود بواژ بشنو   ( bavazh bashneu )

مصدر مقاربه مثل : باید می شد که می شود ادگوا بگنو (edgu baghenu )

 

منبع : کتاب دستور زبان گویش خوانساری       تالیف : سید مجتبی بنی هاشمی خوانساری